కాలోSహి దురతిక్రమః

               మహా భారతములో  ద్రుతరాష్ట్రుడు  తనకు జరిగిన విషాద సంఘటనలను సంజయుడికి  వెల్లడిస్తే  సంజయుడు ఇచ్చిన సమాధానమిది.

విదాతృ విహితం మార్గే                      న కశ్చిదతి వర్తతే

కాల  మూల మిదం  సర్వే                    భావా  భావౌ Sశుభా శుభౌ||

            అంటే బ్రహ్మ దేవుడి  విహిత  మార్గమునకు ఏదీ  వ్యతిరేకము కాదు. భావములో లేదా అభావములో (అంటే     లేమిలో ) సుఖములో  లేదా  కష్టములో  అంతా కాలమును అనుసరించి జరుగుతుంది.

కాలః  సృజతి భూతాని                        కాలం  సంహరతే  ప్రజాః

సంహరంతి ప్రజాః  కాలం                      కాలః  శమయతే  పునః||

          భూత  జాలాన్ని  కాలమే  సృష్టిస్తున్నది. జనాన్ని  కాలమే  హరిస్తున్నది. ప్రజలు  కాలాన్ని హరిస్తారు. తిరిగి కాలమే అన్నిటినీ  శాంత పరుస్తుంది.

అతీతా  నాగతా భావా                         ఏచ  వర్తంతి  సామ్ప్రతం

తాన్  కాల  నిర్మితాన్ భావాన్                న  సంజ్ఞాం కర్తు మర్హసి||

       ఇప్పుడు  వర్తించే/వచ్చే  భావాలు ఊహించ లేనివి. అవి కాల నిర్మిత మయినవి. వాటిని సూచించుట వీలు  కాని  పని.

ఇవి కాలమును గూర్చి  మహా భారతములో ఉన్న మాటలు.ఇదే  భావమును Archibald Wheeler  తన  Gravitation పుస్తకములో  ఈ విధముగా వెల్లడించినాడు.

Time is awake when all things sleep

Time stands straight when all things fall.

Time shuts  in all and will not be shut.

Is, was and shall be are time’s children.

O  Reasoning, be witness, be stable.

·         Vyasa,  Maha Bharata